Ιστορία Τσαγκαράδας

Χρήσιμα τηλέφωνα: Δήμος Ζαγοράς-Μουρεσίου 2426 0 22520 Αστυνομία Ζαγοράς 2426 0 22529 Δημοτική Βιβλιοθήκη Ζαγοράς 2426 0 22591

Όλες οι άλλες διατυπωμένες εκδοχές στηρίζονται σ’ ετυμολογίες ξένων λέξεων , πιο πολλών μάλιστα σλαβικών.

Έτσι ο τσαγκαραδιώτης λόγιος Αδρακτάς , που ασχολήθηκε πολύ με τη λαογραφία του χωριού του ,αλλά και ολόκληρου του Πηλίου ,ετυμολογεί το τοπωνύμιο απ’ τα «τσαγκάρια» που κατά τη διάλεκτο των πλανόδιων γύφτων σημαίνει «τσαντίρια».

Μια άλλη άποψη θέλει το «Τσαγκαράδα» σαν προερχόμενο απ’ το αραβικό τούτη τη φορά «τσαγκάρ» που σημαίνει «βράχος». Μόνο που ξέχασε ο εισηγητής τούτης της εκδοχής το γεγονός ότι ο τόπος δεν είχε ποτέ πάρε – δώσε με άραβες και πως στο κάτω- κάτω βράχοι δεν υπάρχουν σ’ όλη την περιοχή του χωριού παρά στη θέση «Κούτρα».

Κι αυτά σχετικά με τις διατυπωμένες εκδοχές και γνώμες για την προέλευση του σημερινού ονόματος του χωριού.

Όσον αφορά την πρώτη θέση του οικισμού είναι βεβαιωμένο πως αυτή ήταν στην παραλία (όπως και των πιο πολλών χωριών του Πηλίου)και στην θέση «Παλιόκαστρο» που βρίσκεται πιο πάνω απ’ το μικρό κόρφο της «Φακίστρας» και δεξιά της «Καραβοστασιάς». Στο μέρος αυτό και στην Καραβοστασιά βρέθηκαν παλιότερα απ’ τους ντόπιους ερείπια από αρχαίες οικοδομές, τάφοι, πιθάρια με παλαιότερη χρονολογία 1363, από δε τον αρχαιολόγο – Αρβανιτόπουλο που έκανε πρόχειρες ανασκαφές στο μέρος αυτό, διαπιστώθηκαν τα ερείπια ασβεστόχτιστου κάστρου, τάφοι ελληνικοί και νομίσματα παλιά. Ο τελευταίος μάλιστα έβγαλε το συμπέρασμα (βρίσκεται στα πρακτικά της Αρχαιολογικής Εταιρείας του 1910) πως η περιοχή ήταν κατοικημένη στις αρχές της Μακεδονικής περιόδου καθώς και στα βυζαντινά χρόνια. Όπως φαίνεται στα βυζαντινά χρόνια το χωριό θα ήταν φέουδο κάποιου βυζαντινού τοπάρχη κι αργότερα θα έπεσε στην κυριαρχία των βενετσιάνων γιατί, στην Καραβοστασιά κυρίως, βρέθηκαν χαλάσματα από τεχνικά έργα λιμενικά, βενετσιάνικης εποχής και τεχνοτροπίας.

Είναι δε η Καραβοστασιά (η λέξη σημαίνει λιμάνι, καραβόσταμα όπως αλλού λέγεται), το κατ’ εξοχήν επίνειο της Τσαγκαράδας , αν και λέγοντας «επίνειο» διακινδυνεύουμε την ακρίβεια του όρου αφού είναι γνωστό πως ο ορμίσκος τούτος ποτέ δεν στάθηκε κατάλληλος για λιμάνι στην άγρια και «απροσπέλαστο». Όπως τη χαρακτηρίζει κι ο Γεωργιάδης τούτη ακτή.

Όσον αφορά την εκδοχή που υποστηρίζει παλιότερα ο Ανσάρτ έχοντας υπ’ όψη τη γνώμη των Μελετίου - Γαζή , ότι τάχα εδώ στην Καραβοστασιά πρέπει να βρίσκονταν η αρχαία πόλη Κασθαναία, θα πρέπει να συμφωνήσουμε με τον Γεωργιάδη που σημειώνει πως είναι απίθανη τούτη η εκδοχή αν τουλάχιστον παραδεχόμαστε σαν σωστή τη σχετική με την καταστροφή του περσικού στόλου διήγηση του Ηροδότου. Ο τελευταίος , όπως είναι γνωστό, περιγράφοντας το γεγονός τούτο αναφέρει ότι η θαλασσοταραχή κατέλαβε το στόλο μεταξύ της πόλεως Κασθαναίας και της Σηπιάδας ακτής, πλησίον μάλιστα της πρώτης, κι ακόμα, πως οι ζημιές περιορίστηκαν απ’ το γεγονός ότι τα περισσότερα πλοία που ήταν αραγμένα και η θέση τους τα βόλευε , πρόλαβαν και τα τράβηξαν οι ναύτες στην στεριά. Τούτο όμως το τελευταίο προϋποθέτει αμμουδιά ή μάλλον αμμουδιές , κι είναι γνωστό πως μετά την Καραβοστασιά κι ως την αντικρινή της Σκιάθου ακτή του Πηλίου, όπου αναγκαστικά πρέπει να τοποθετήσουμε τη Σηπιάδα (άλλες αντιρρήσεις κι εδώ) τέτοιοι αμμουδεροί κόρφοι δεν υπάρχουν για να περιλάβουν και να περισώσουν όχι ολόκληρο μα ούτε το τέταρτο του χιλιοναύτη στόλου του Ξέρξη , που η μοίρα του έτσι θα έπρεπε να ήταν πολύ τραγικότερη στ’ αφιλόξενα τούτα βραχώδικα ακρογιάλια.

Πολύ πιο βορειοδυτικά λοιπόν θα πρέπει να ν’ αναζητήσουμε τη θέση της αρχαίας Κασθαναίας (όπως ίσως και της Σηπιάδας). Κάπου εκεί στην παραλία της Μιντζέλας ή του Κεραμιδιού, όπως διατυπώνουν και ο Μάγνης και ο Γεωργιάδης κι ο Κωσταντινίδης και οι περισσότεροι ξένοι ερευνητές, οι πιο πολλοί απ’ τους οποίους και βασίζονται στην τέτοια γνώμη τους όχι μόνο στη διήγηση του Ηροδότου και στον «Περίπλουν» του Σκύλακα ,αλλά και σε μια παλιά μαρτυρία αγνώστου που περισώθηκε και στην οποία διατυπώνεται πως η Κασθαναία ήταν αλίμενη – η Καραβοστασιά δεν είναι.

Καιρός όμως είναι ν’ αφήσουμε την Καραβοστασιά και την αρκετά θολή ιστορία της, όπως κι όλη την περιοχή της παραλίας.

Οι κάτοικοι πρέπει να αρχίζουν ν’ ανηφορίζουν απ’ το γιαλό (τα αίτια κι εδώ γνωστά: οι συχνές επιδρομές των πειρατών)και να χτίζουν τα σπίτια τους στην σημερινή θέση του χωριού γύρω στα 1500.Αυτό τουλάχιστον βγαίνει απ’τη μελέτη της επιγραφής που σώζεται στην αρχαιότερη ίσως τσαγκαραδιώτικη εκκλησία, τη «Μεταμόρφωση»

(μία απ’τις 36 που υπάρχουν διάσπαρτες στο χωριό) που περιλαμβάνει τα έξης: «Εκτίσθη τούτος ο Νάνος του Σωτήρ ΧΣαχ (=16000) εκ προγενεστέρας κατά 100 έτη εκκλησίας».

Αυτής άλλωστε περίπου της ηλικίας φαίνεται και η εκκλησία «Μέγα Σωτήρα» που φέρνει επιγραφή ανακαινίσεως το 1640.

Ποιοι όμως ήταν οι τόσοι οικιστές που ενώθηκαν με τους παλιούς κατοίκους του οικισμού της Καραβοστασιάς και δημιούργησαν σιγά – σιγά τούτο το μεγαλοχώρι;

Ο καθηγητής Ν. Δημητριάδης διατυπώνει την άποψη πως «ωκέσθη δε η Τσαγκαράδα ως εξάγεται εκ του ονόματος των συνοικιών και πολλών ονομάτων των κατοίκων , εξ’ ανθρώπων φευγόντων την τυραννίαν των τούρκων κατά τους χρόνους της στυγνής δουλείας και των επαναστάσεων εν τη άλλη Ελλάδι. Τοιαύται δε συνοικία είναι τα «Μωραϊτέϊκα», Τζαβελέϊκα, Σπετσέϊκα, Τσουμπέϊκα, Σφουγγαρέϊκα κ.λ.π.».

Ο ίδιος αφού παρατηρεί πως «απεσύροντο συν τω χρόνω (οι κάτοικοι) δια την κρατούσα τότε ληστείαν και πειρατείαν εκ των χαμηλοτέρων μερών προς τα υψηλότερα, ιδρύσαντες οικίας ασφαλείς και οχυράς δίκην φρουρίων μετά θυρών σιδηροσκεπών» μα» πληροφορεί παρακάτω πως εκτίσθησαν οι σημερινές συνοικίες της Τσαγκαράδας: «Συν τω χρόνω» γράφει στο βιβλίο του «η Τσαγκαράδα και η εμπορική σχολή της», ο μακαρίτης καθηγητής , «ούτω προαγομένου του συνοικισμού, εμορφώθησαν , συμφώνως τω δικαιωμάτι της κατακτήσεως χώρου υλομανούς (=δασωμένου) και αγρίου ,μακράν του Γόλου κειμένου και από θαλάσσης ασφαλούς διά το αλίμενον όντος, πολλαί μεγαλύτεραι μεν συνοικίαι, η των «Αγίων Αποστόλων», «Ταξιαρχών», «Αγίας Παρασκευής», «Αγίας Κυριακής» και «Βαθρακών», μικρότεραι δε ως ο «Άγιος Γεώργιος», τα «Σφετσέϊκα», «Μωραιτέϊκα», «Ρεματισέϊκα», «Γιουμπρούκι», «Τζαβελέϊκα». Επί τούτων πάντων ως και του όρμου «Νταμούχαρης», επινείου της Τσαγκαράδας , υφίστατο η μεν τελωνιακή αρχή των Τούρκων επί των θέσεων Γιουμπρούκι και του φρουρίου του ευρισκομένου μεταξύ παλαιάς Αγίας Παρασκευής παρ’ήν σήμερον ιδρύεται η Αχιλλοπούλειος Εμπορική Σχολή και κάτωθεν της οποίας ευρίσκεται η αγορά (παζάρι) παρά την γέφυραν του ρεύματος όπου φέρει το όνομα «Κακόρρεμα».

Όλα τούτο όμως γίνονται κάμποσους αιώνες αφ’ ότου οι κάτοικοι μαζεύτηκαν στις καινούργιες συνοικίες τους που όλο και πυκνώνουν (μετά μάλιστα τα «Ορλωφικά») από τους νέους φυγάδες , οι πιο πολλοί απ’τους οποίους είναι τώρα Μωραϊτες.

‘Όμως για την παλαιότερη ιστορία του χωριού δεν έχουν περισωθεί σπουδαία πράγματα.