Ιστορία Τσαγκαράδας

Χρήσιμα τηλέφωνα: Δήμος Ζαγοράς-Μουρεσίου 2426 0 22520 Αστυνομία Ζαγοράς 2426 0 22529 Δημοτική Βιβλιοθήκη Ζαγοράς 2426 0 22591

Ωστόσο στο μοναστήρι των Εισοδίων της Θεοτόκου που βρίσκεται στη θέση «Κοτίκια», χτισμένο στα 1614, υπάρχει μια ανορθόγραφη επιγραφή γραμμένη με βυζαντινούς χαρακτήρες το 1687 από κάποιον «ταπεινό Ιωάννη», που χύνει κάποιο αμυδρό φως στα σκοτεινά τούτα χρόνια. Η επιγραφή αυτή που την αντέγραψε πρώτος ο Ζωσίμας Εσφιγμενίτης στα τέλη του περασμένου αιώνα, μας δίνει πραγματικά μερικές αξιοπρόσεχτες πληροφορίες για όλη την περιοχή που όπως φαίνεται τα χρόνια εκείνα υπόφερε πολύ εξαιτίας των κλεφτών της στεριάς και των ληστοπειρατών που ήταν ο φόβος και ο τρόμος των θαλασσινών και των παραλιακών χωριών , ακόμα δε και εξαιτίας των λύκων που όταν είχε μεγάλη βαρυχειμωνιά κατέβαιναν στα χωριά κι έτρωγαν κόσμο.H επιγραφή – ενθύμηση αυτή, με την ορθογραφία της, λέει τα παρακάτω χαρακτηριστικά:

«Εις τωανω κερον έφαγεν ο λύκος εδώ οις (=εις) τα χοριά εως τριάκοντα πιδιά από το Γόλο κι αδώθε έως τους Μουνζέλες κίτου (=και ήταν) και σιγά (=ανακατοσούρα) μεισιλι δηα θαλάσις ξιράς από τους πολέμους ομος και εκράτισεν και ι ποίνα τρις τέσερις χρόνοι, εκατόν εξίντα τω κόσκινο (του σιταριού) έτος ΑΧΠΖ (=1687) εν μινι ιουλίου 1».

Στα ίδια αυτά χρόνια αναφέρεται κι ο τσαγκαραδιώτικος εκείνος θρύλος που μιλάει για τον καλόγερο που ζούσε στο εξωκλήσι – σπηλιά της Παναγίας ,της Μεγαλομάτας (σώζεται ακόμα στην Φακίστρα ).Κατά το θρύλο λοιπόν αυτό , σε μια υγρή κι ανήλιαγη τρύπα , στη μέση ενός θεόρατου κι απόκρημνου βράχου που δέρνεται άγρια απ’το κύμα του πελάγου ,είχε το κονάκι του τούτος ο καλόγερος απ’το 1668. Εκεί ασκήτευε ολοχρονίς έχοντας σα μόνη συντροφιά την εικόνα της Παναγίας της Μεγαλομάτας (σώζεται ακόμα στην ίδια σπηλιά) κι όσα παιδιά έφερνε εκεί η δίψα τους για μάθηση. Μια σανίδα ένωνε το στόμιο της σπηλιάς με μια προσιτή προεξοχή του βράχου. Τη σανίδα τούτη την τραβούσε μέσα στην σπηλιά ο καλόγερος όταν απόμενε μόνος του στο ανήλιαγο κονάκι του.

Η παράδοση δε μας κάνει γνωστό το όνομα τούτου του ασκητή καλόγερου που έκανε και το δάσκαλο. Η ίδια τελειώνει με την πληροφορία πως κάποιοι ληστές που ψυχανεμίστηκαν πως ο γέροντας είχε γερό κομπόδεμα ,τον λήστεψαν και στα στερνά τον σκότωσαν αφού κατέβηκαν στη σπηλιά του απ’ την κορφή του βράχου με σχοινί. Έτσι έχασε η μεγαλομάτα το λειτουργό της και τα τσαγκαραδιωτόπουλα το δάσκαλο τους, που πάσχιζε να τους χαρίζει το φως της γνώσης και της ελπίδας.

Κι αυτά είναι όσα μας λέει η παράδοση. Αναφορικά όμως με την παιδεία του χωριού , μια κι ο λόγος για γράμματα και δασκάλους , είναι βεβαιωμένο πως 110 περίπου χρόνια αργότερα από τότε που τελειώνει η παραπάνω «ιστορία», η Τσαγκαράδα είχε σχολείο που ερχόταν μάλιστα το πρώτο ύστερα από κείνα της Ζαγοράς, της Πορταριάς, και της Μακρινίτσας. Μια σχετική ενθύμηση μας πληροφορεί πως στα 1781 ήταν δάσκαλος στην Τσαγκαράδα ο ξουριχτιανός Παπαγιώργης: «Θύμισις: όντας είτουν ο Παπαγιώργης ξοριχτιανός διδάσκαλος εις τους αγίους Αποστόλους εν έτει 1781». Ωστόσο το σχολείο της Τσαγκαράδας ακούγεται πιο πολύ στις αρχές του 19ου αιώνα κι αυτό διαπιστώνεται από ενθυμήσεις που αποθησαύρισε ο Ρήγας Καμηλάρης.

Στα χρόνια της Τουρκοκρατίας η Τσαγκαράδα ανήκε, όπως τελευταία απεκάλυψε ο καθηγητής κ. Πανταζόπουλος ,στην κατηγορία των β α κ ο υ φ ΄ι ω ν (αφιερωμένων σε ευαγές καθίδρυμα) χωριών του Πηλίου κι όχι των χ α σ ί ω ν (χωριών που ανήκαν σε μέλη της σουλτανικής οικογενείας και υπάγονταν στον πασά της Λάρισας) όπως πολλοί εσφαλμένα διατύπωσαν.

Και τούτο γιατί όπως αναφέρεται σε ιεροδικαστική απόφαση του 1615 που περιλαμβάνεται σε ανέκδοτο δ ε ρ κ ε ν ά ρ (απόσπασμα υποσημειώσεις εκ του περιθωρίου του Αυτοκρατορικού Κτηματολογίου) που φυλάγεται στο αρχείο της κοινότητος Μούρεσι, ή Τσαγκαράδα ναι μεν ανήκε αρχικά στον Ισά πιν Εβρενός βέην, αφιερώθηκε όμως απ’ αυτόν προ του 1614 σε ευαγές καθίδρυμα.